Գագիկ Ծառուկյանը շարունակում է քաղաքական խորհրդակցությունների շարքը (տեսանյութ)

Գագիկ Ծառուկյանը շարունակում է քաղաքական խորհրդակցությունների շարքը (տեսանյութ)

Հոկտեմբեր 01, 2014 14:12 Հանդիպել են ԲՀԿ–ն ու «Ազգային անվտանգություն» կուսակցությունները։
Վահան Բաբայան.

Վահան Բաբայան.

Հոկտեմբեր 01, 2014 10:40 Սա ՀՀԿ–ի կողմից բացարձակ արհամարհանք էր քաղաքացու նկատմամբ։

Խմբագրական

Հունիս 06, 2012 23:21

Դրամի արժեզրկման տնտեսաքաղաքական հետևանքները

Դրամի արժեզրկման տնտեսաքաղաքական հետևանքները

«Ուժեղ» դրամի «վկաները»

Կար ժամանակ, երբ դրամի արժևորումը դոլարի նկատմամբ Կենտրոնական բանկի նախկին ղեկավար ու ներկայիս վարչապետ Տիգրան Սարգսյանի մեջ հպարտության զգացում էր առաջացնում։ Համենայնդեպս, նա այդպես էր ցույց տալիս։

Երբ տարիներ շարունակ ասվում էր, թե «ուժեղ» դրամը խոչընդոտում է տեղական արտադրության մրցունակության բարձրացմանը և արտահանմանը, Տ. Սարգսյանը, դեմքի «մոնետարիստական» արտահայտությամբ, պատասխանում էր, որ դա այդպես չէ, որ «ուժեղ» դրամը համարյա ազգային արժեք է, և որ խնայողությունները պետք է պահել դրամով։ Թե ինչ տեղի ունեցավ այդ ամենի հետևանքով, բոլորիս է հայտնի. Հայաստանը դարձավ առավելապես ներմուծող երկիր, արտահանումը էականորեն պակասեց (բացառությամբ հանքանյութերի և սակավաթիվ արտադրատեսակների), իսկ դրսից ուղարկվող մասնավոր տրանսֆերտներն էլ բնակչությունից էժան գնով հավաքվեց և ուղղվեց ներմուծման սպառմանը։

Նորմալ երկրներում նմանատիպ դրամավարկային քաղաքականություն վարած ԿԲ նախագահին կիլոմետրերով հեռու կպահեին պետական հաստատություններից, իսկ մեզ մոտ ճիշտ հակառակը եղավ՝ ապաշնորհ ԿԲ ղեկավարին առաջ տարան ու կարգեցին գործադիր մարմնի ղեկավար, ով ստիպված է լինելու դեմքի նույն «մոնետարիստական» արտահայտությամբ հիմա էլ բնակչությանը համոզել, թե «թո՛ւյլ» դրամն է ազգային արժեք, և որ պետք չէ խնայողությունները պահել դրամով (իրականում խնայողությունները մարդիկ դրամով չեն պահում 2009թ. մարտի 3–ից, երբ մեկ գիշերվա ընթացքում 25 տոկոսի չափով կորցրեցին իրենց խնայողությունները)։

«Թույլ» դրամի էպիկրիզը

Ինչպես հայտնի է, վերջին շրջանում ՀՀ դրամի փոխարժեքը ԱՄՆ դոլարի նկատմամբ գրեթե ամեն օր թուլանում է։

Մակրոտնտեսագիտության տեսության համաձայն՝ պետության ազգային արժույթի թուլացումն այլ երկրների վճարամիջոցների նկատմամբ երկարաժամկետում կարող է դրականորեն անդրադառնալ տեղական արտադրողների վրա, խթանել արտահանումը և կրճատել ներմուծումը, իսկ կարճաժամկետում հնարավոր են ինֆլյացիոն երևույթներ՝ հատկապես ներմուծվող ապրանքների մասով։ Կառավարության խնդիրն այդ ժամանակ պետք է լինի հարկային, մաքսային և ծախսային քաղաքականության միջոցով մեղմել կարճաժամկետում առաջացած լարվածությունը և միաժամանակ նախադրյալներ ստեղծել երկարաժամկետ զարգացման համար։ Կան տարբեր մոդելներ, բայց դրանց ընտրության շուրջ մասնագիտական խոր վերլուծության ու գնահատական տալու անհրաժեշտություն սույն հոդվածի շրջանակներում չեմ տեսնում։

Գանք պրակտիկային։ Հայաստանի իշխանությունները և «օրթոդոքս» իշխանամետ տնտեսագետները, ովքեր տարիներ առաջ «ուժեղ» դրամի գովքն էին անում, հիմա, հղում անելով տնտեսագիտության տեսությանը, հայտարարում են, թե դրամի փոխարժեքի փոփոխությունը դոլարի նկատմամբ շատ լավ երևույթ է։

Այո՛, իշխանություններն ու նրանց կից փորձագետները տեսականորեն ճիշտ են. եթե դրամը «թուլանա», ապա տեղական ապրանքների գներն ավելի մրցունակ կլինեն, իսկ արտահանումն էլ կավելանա։ Բայց այստեղ կա մի մեծ «բայց»։ Բանն այն է, որ տնտեսագիտության տեսության այս օրենքները գործում են այն դեպքում, երբ տվյալ երկրի տնտեսությունն ունի համապատասխան կառուցվածք, կա զարգացած արտադրություն, և դրամավարկային լծակներին զուգահեռ կիրառվում են համարժեք հարկաբյուջետային լծակներ։  Այդ լծակները կարճաժամկետում ու երկարաժամկետում միմյանց հակակշռելով ու փոխլրացնելով՝ միտված պետք է լինեն տնտեսական աճին, գործազրկության կրճատմանն ու  ինֆլյացիայի ողջամիտ չափերի պահպանմանը։ Գերակայողը, անշու՛շտ, պետք է լինեն տնտեսական աճը և զբաղվածության ավելացումը՝ հատկապես երբ տնտեսությունը ճգնաժամի մեջ է։ Տվյալ դեպքում արդեն էական չէ, թե տնտեսությունը անկում է ապրել էկզոգե՞ն, թե՞ էնդոգեն գործոններով պայմանավորված։

Իսկ ի՞նչ է արվել ու արվում մեզ մոտ։ 2008թ. սկսած՝ իշխանությունը թե՛ հարկաբյուջետային, թե՛ դրամավարկային լծակներով, մոլագարի համառություն դրսևորելով, խեղդում է բիզնեսը, որի հետևանքով բազմաթիվ մանր ու միջին տնտեսվարողներ պարզապես փակեցին իրենց բիզնեսը՝ դառնալով վարձու աշխատողներ կամ գործազուրկներ, իսկ խոշոր բիզնեսը ներդրումային զգուշավորություն է ցուցաբերում, ինչպես նաև արտահանում է կապիտալը, քանի որ շատերը իռացիոնալ սպասումներ ունեն։ Իսկ դա նշանակում է, որ  բիզնեսի խթանման դասական բանաձևերը չեն գործելու, այսինքն՝ մենք հանկարծ ու արտահանող երկիր չենք դառնալու. դրա համար բազում այլ նախադրյալներ են պետք

Հաշվի առնելով այն, որ Հայաստանն առավելապես ներմուծող երկիր է՝ կարող ենք ասել, որ դրամի թուլացումը դոլարի նկատմամբ կարճաժամկետում ու նաև երկարաժամկետում հանգեցնելու է ներմուծվող ապրանքների գների աճին, ինչը լրացուցիչ սոցիալական բեռ է դառնալու հասարակության աղքատ խավի վրա։

Ներկա իրավիճակից շահող դուրս կգան դոլարային եկամուտներ ունեցողները, ինչը նշանակում է, որ զուտ հայկական իրականության հետ կապված մարդիկ տուժելու են (դրամով աշխատավարձ ստացողները), քանի որ խանութից օգտվելիս զգալու են, որ իրենց գնողունակությունն առաջվանը չէ՝ եկամուտները հետ են մնում գների մակարդակից։

Ինչ վերաբերում է դրամի թուլացումից հետագայում օգտվելուն, ապա դա հնարավոր կլինի այն դեպքում, երբ հարկաբյուջետային լծակները նպաստեն բիզնեսի զարգացմանը։ Իսկ դրա համար անհրաժեշտ է, որպեսզի կառավարությունը չտառապի «մեծ բյուջե» ունենալու «իդեա–ֆիքսով», այսինքն՝ հարկային տեռորին վերջ տա։ Հայաստանում, ցավոք, այդպես չէ։ «Մեկ օլիգարխի տնտեսության» կառուցման շրջանակներում դրամի թուլացումն էլ, ուժեղացումն էլ հիմնականում բացասական էֆեկտ է ապահովելու, քանզի իշխանությունն իր առաջ լրիվ այլ խնդիր է դրել ու այլ «բնագծեր» է փորձում նվաճել, ինչն ավելի շուտ բոլշևիզմի տեսության մեջ է տեղավորվում, այլ ոչ թե դասական տնտեսագիտության։

Երբ տնտեսագիտության տեսությունն իր տեղը զիջում է քաղաքագիտությանը

Շուկայական տնտեսության տեսաբանները հաշվի չէին առել, որ Տիգրան Սարգսյանի պես «միջազգային կենտրոնների» մասնագետը կարող է պետության տնտեսություն ղեկավարել, ու այդ իսկ պատճառով համապատասխան բանաձևեր չէին առաջարկել։ Փոխարենը մեզ կարող են օգնել քաղաքականության տեսաբանները։

Դասական քաղաքագիտական գրականության մեջ նկարագրված են ժողովրդավարական, ավտորիտար և տոտալիտար պետությունների կառավարման մոդելները, որոնց վերաբերյալ կան տարբեր տեսակետներ։ Յուրաքանչյուր տեսաբան յուրովի է մեկնաբանում իշխանություն–հասարակություն հարաբերությունների էությունը և զարգացման ուղղությունը, բայց բոլորի մոտ ընդհանուրն այն է, որ ժողովրդավարական համակարգն առավել արդյունավետ կառավարման ձև է, քան ավտորիտարն ու տոտալիտարը, և որ ի վերջո ավտորիտար ու տոտալիտար պետությունները ժամանակի ընթացքում կա՛մ վերանում են, կա՛մ դառնում են ժողովրդավարական։

Քաղաքականության տեսաբաններն ու պրակտիկները տարբերում են պետությունների ժողովրդավարական անցման փափուկ և կոշտ տարբերակներ։ Երբ ավտորիտար կամ տոտալիտար պետությունների կառավարող գիլդան այլևս այլընտրանք չի թողնում հասարակությանը և ցույց է տալիս, որ կարևոր չէ, թե ով ինչպես է քվեարկում, այլ կարևոր է, թե ով է հաշվում կամ գնում քվեները, այդ դեպքում դրական փոփոխությունների հասնելու միակ տարբերակը մնում է կոշտ, այն է՝ հեղափոխական մեթոդը։

Տեսությունից գալով հայկական իրականություն՝ պետք է նշել, որ մայիսի 6–ի «ընտրություններով» Սերժ Սարգսյանը, անկախ իր կամքից, «մեսիջ» հղեց հասարակությանը՝ հասկացնելով, որ մեզանում ժողովրդավարական անցումը հնարավոր է միայն ցնցումներով։ Թե ինչպես կարձագանքի այս ամենին հասարակությունը, պարզ կդառնա նախագահական ընտրությունների ժամանակ։

Անդրանիկ Թևանյան 

Print Friendly and PDF

Այս խորագրի վերջին նյութերը

Կարծրատիպերի ջարդ, մոնստրների կոտորած և հեղինակությունների «մորթ»

Կարծրատիպերի ջարդ, մոնստրների կոտորած և հեղինակությունների «մորթ»

Հուլիս 14, 2014 12:25 Գերմանիայի հաղթանակով համաշխարհային ֆուտբոլը անցումային փուլ մտավ։ Խավի–Ինեստա վիրտուոզ զույգի «դարաշրջանն» ավարտվեց։ Այժմ եկել է Շվայնշտայգեր–Կրոս–Խեդիրա կարգապահ ու մարտական եռյակի ժամանակը։
Առաջին հանրապետության ստեղծման և վերացման դասերը. Սերժ Սարգսյանը պետք է հեռանա

Առաջին հանրապետության ստեղծման և վերացման դասերը. Սերժ Սարգսյանը պետք է հեռանա

Մայիս 28, 2014 14:53 Սերժ Սարգսյանը որևէ դաս չի քաղել։ Նա սկսեց «և, և» խաղալ Արևմուտքի ու Ռուսաստանի հետ։ Արդյունքում՝ մենք հայտնվեցին «կամ, կամ»–ի արանքում։
Հայաստանն ու Ղարաբաղը պատերազմի և խաղաղության արանքում

Հայաստանն ու Ղարաբաղը պատերազմի և խաղաղության արանքում

Մայիս 13, 2014 18:27 Բոլշևիկյան ԽՍՀՄ–ի դեմ տասնամյակներով կռիվ տված ու Պուտինի այսօրվա քաղաքականությունը ստալինիզմի հետ համեմատող Արևմուտքը Ղարաբաղի հարցում պաշտպանում է Ստալինի արածները։
ԽՄԿԿ–ից մինչև ՀՀԿ, Կրեմլից մինչև Մելիք-Ադամյան, «դհոլից» մինչև ջութակ

ԽՄԿԿ–ից մինչև ՀՀԿ, Կրեմլից մինչև Մելիք-Ադամյան, «դհոլից» մինչև ջութակ

Մայիս 02, 2014 18:10 Անդրանիկ Թևանյան. «Հսկայական ԽՍՀՄ–ն ընդամենը 70 տարի դիմացավ միակուսակցական դիկտատուրային ու «բեսպրեդելին»։ Փոքրիկ Հայաստանը չի կարող ՀՀԿ–ի անվան տակ միանձնյա իշխանության ձգտող Սարգսյանին պահել»։
Ինչո՞ւ տեղի ունեցավ «Մարտի 1»–ը, և ո՞ւմ էր այն ձեռնտու

Ինչո՞ւ տեղի ունեցավ «Մարտի 1»–ը, և ո՞ւմ էր այն ձեռնտու

Մարտ 01, 2014 11:35 Անդրանիկ Թևանյան. «Նախքան «Մարտի 1»–ը Հայաստանում տեղի էր ունեցել ներիշխանական կրիմինալ հեղաշրջում, որն էլ պատճառ դարձավ հետագա արյունալի իրադարձությունների»։
«Ուժեղ» դրամի փուչիկը

«Ուժեղ» դրամի փուչիկը

Հունվար 16, 2014 13:40 Անդրանիկ Թևանյան. «Փուչիկի» հարցում Տիգրան Սարգսյանը ճիշտ է։ Նա պարզապես պետք է նայի հայելու մեջ և տեսնի Հայաստանի տնտեսության գլխին պայթած փուչիկի հեղինակին»։
Տիգրան Սարգսյանը 2008–ից առաջ և հետո

Տիգրան Սարգսյանը 2008–ից առաջ և հետո

Հունվար 13, 2014 04:00 Անդրանիկ Թևանյան. «Տիգրան Սարգսյանին պետք է արժանացնել Նոբելյան մրցանակի, բայց ոչ թե տնտեսագիտության, այլ մեկ ուրիշ նոմինացիայում»։
«Ֆասադային դեմոկրատիան» և «Մեկ օլիգարխի տնտեսությունը»

«Ֆասադային դեմոկրատիան» և «Մեկ օլիգարխի տնտեսությունը»

Դեկտեմբեր 26, 2013 16:57 Անդրանիկ Թևանյան. «Սերժ Սարգսյանը պետք է հեռացվի, իսկ Տիգրան Սարգսյանը՝ դատական կարգով պատասխանատվության ենթարկվի»։
Սերժ Սարգսյանը փակում է ցիկլը

Սերժ Սարգսյանը փակում է ցիկլը

Դեկտեմբեր 12, 2013 10:35 Անդրանիկ Թևանյան. «Այժմ եկել է ճիշտ գծի վրա կանգնելու ժամանակը՝ Հայաստանի Հանրապետության ժամանակը։ Ով չի ուզում ապրել Հայաստանի Հանրապետության ժամանակով, թող գնա Գյուլիստան»։
Քաղաքականության քաղաքականացում. Սերժ Սարգսյանի հեռացման բանաձևը

Քաղաքականության քաղաքականացում. Սերժ Սարգսյանի հեռացման բանաձևը

Նոյեմբեր 25, 2013 01:40 Անդրանիկ Թևանյան. «Աղավնյակնե՛րս, Գյուլիստանից այն կողմ այլևս «ռուսամետ» ուժ չկա Հայաստանում։ «Արևմտամետ» Սերժ Սարգսյանը ոչ թե ռուսամետ է դարձել, այլ ռուսահպատակ. դրանք տարբեր բաներ են»։
Անկախության գինը

Անկախության գինը

Սեպտեմբեր 21, 2013 01:20 Իրավունք չունենք դավաճանել և անկախությունը տանուլ տալ խաղատանը, Մոնտե Կառլոյում, ԵՄ–ում, Մաքսային միությունում կամ Կիպրոսի օֆշորային գոտիներում։
Հայաստանի և Սերժ Սարգսյանի  օրակարգերը

Հայաստանի և Սերժ Սարգսյանի օրակարգերը

Օգոստոս 26, 2013 00:06 ԵՄ–ի հետ ասոցացման համաձայնագիրը Հայաստանի համար մահաբեր Սևրի դաշնագրի ռեինկարնացիան է և տխրահռչակ «ֆուտբոլային» դիվանագիտության շարունակությունը։ Պետք է տարբերել Սերժ Սարգսյանի ու Հայաստանի օրակարգերը։ Դրանք «գենետիկորեն» անհամատեղելի են։
Ադամ Սմիթ VS Կարլ Մարքս

Ադամ Սմիթ VS Կարլ Մարքս

Մայիս 02, 2013 11:35 Անդրանիկ Թևանյան. ««Հայկական աշխարհ» կառուցող Տիգրան Սարգսյանը թեև ազատական գաղափարախոսության կրողի իմիջ ունի, սակայն իրականում վուլգար մարքսիստ է»։
88–ի շարժման հաշվեկշիռը

88–ի շարժման հաշվեկշիռը

Հունվար 09, 2013 12:01 Անդրանի Թևանյան. «2013–ը կարելի է համարել հակահեղափոխության հաղթանակի տարի։ Հանուն ճշմարտության պետք է նշել, որ այդ հակահեղափոխությունը նոր գլուխ չբարձրացրեց։ Հակահեղափոխությունը քայլում էր 88–ի հեղափոխությանը զուգընթաց և անընդհատ փորձում էր իր տեղը վերանվաճել, սակայն հանրային օրգանիզմն այս կամ այն ձևով դիմադրում էր։ Այժմ դիմադրություն չկա»։
Հայաստանը տոտալիտարացման և դեմոկրատացման արանքում

Հայաստանը տոտալիտարացման և դեմոկրատացման արանքում

Դեկտեմբեր 19, 2012 15:48 Անդրանիկ Թևանյան. «ՀՀ իշխանությանը հաջողվել է, կամ ավելի ճիշտ՝ կարող է հաջողվել Բաղրամյան 26–ում ամբողջությամբ կենտրոնացնել երկրի քաղաքական ու տնտեսական ոլորտները։ Քաղաքատնտեսական մենաշնորհը և գեբելսյան քարոզչամեքենան, սակայն, բավարար չեն տոտալիտարիզմի հասնելու համար։ Հայտնի է, որ տոտալիտար պետություն կառուցելու համար անհրաժեշտ են նաև բնական ռեսուրսներ, բնակչության քանակ և հանրությանը «կուտ տվող» ուտոպիստական գաղափարախոսություն։ Այս առումով ՀՀԿ–ն խնդիրներ ունի։»
Սերժ Սարգսյանի դեկտեմբերյան թեզիսները (տեսանյութ)

Սերժ Սարգսյանի դեկտեմբերյան թեզիսները (տեսանյութ)

Դեկտեմբեր 17, 2012 17:25 Անդրանիկ Թևանյան. «Սերժ Սարգսյանի նոր՝ «Դեպի ապահով Հայաստան» կարգախոսը շատ որոշակի սպառնալիքներ է պարունակում։ Նման եզրակացություն անելու հիմքն այն է, որ իշխող ուժի կողմից վերջին հինգ տարիների ընթացքում հանրությանը հրամցված «Քեզ համար, Հայաստա՛ն», «Առա՛ջ, Հայաստա՛ն» և «Հավատա՛նք, որ փոխե՛նք» կարգախոսների ներքո ապահովվել է Հայաստանի հետընթացն ինչպես արտաքին, այնպես էլ ներքին քաղաքական ոլորտներում»։
ՀՅԴ-ի «ֆուտբոլային» քաղաքականությունը

ՀՅԴ-ի «ֆուտբոլային» քաղաքականությունը

Դեկտեմբեր 11, 2012 11:53 Անդրանիկ Թևանյան. «Ներքաղաքական զարգացումների ու ընդդիմադիր դաշտի հնարավոր համախմբման ֆոնին ՀՀԿ ղեկավարին, ինչպես որ «ֆուտբոլային» դիվանագիտության ժամանակ Թուրքիային, խիստ անհրաժեշտ էր ՀՅԴ–ի հետ հանդիպումը և դրա հրապարակայնացումը։ Այսինքն՝ Սերժ Սարգսյանին պետք էր բուն գործընթացը, այլ ոչ թե արդյունքը և ՀՅԴ–ն, ելնելով ինչ ինչ հաշվարկներից, ընդառաջ գնաց ՀՀԿ ղեկավարի ցանկությանը»։
Կոնսենսուս - (Սերժ Սարգսյան + դաշնակցությո՞ւն)

Կոնսենսուս - (Սերժ Սարգսյան + դաշնակցությո՞ւն)

Դեկտեմբեր 09, 2012 12:53 Անդրանիկ Թևանյան. «Չէի ուզենա մտածել, որ քաղաքական դաշտում նոր բանաձև է նշմարվում, այն է՝ «Կոնսենսուս -(Սերժ Սարգսյան + ՀՅԴ)։ Անկեղծորեն չէի ուզենա այդպես մտածել։ Դա ինձ համար ցանկալի չէ ո՛չ քաղաքական, ո՛չ պարզ մարդկային առումներով։ ՀՅԴ–ի վերնախավում և շարքերում բազում ընկերներ ունեմ, բայց ասեմ, որ ճշմարտությունը վեր է ամեն ինչից»։
Ինչո՞վ է տարբերվում Սերժ Սարգսյանը Սաակաշվիլուց և Ալիևից

Ինչո՞վ է տարբերվում Սերժ Սարգսյանը Սաակաշվիլուց և Ալիևից

Հոկտեմբեր 04, 2012 09:40 Անդրանիկ Թևանյան. «Սերժ Սարգսյանը ձգտում է քաղաքական դաշտի անապատացման և քաղաքական կոչված գործիչների հաճախորդացման միջոցով ադրբեջանական տիպի սուլթանատ կառուցել, բայց առանց նավթի ու գազի։ Արդյունքում՝ մարդիկ ու կապիտալը փախչում են երկրից, աղքատությունն ու երկրի արտաքին պարտք աճում են։ Տնտեսությունը կամաց–կամաց փորձ է արվում վերածել նախագահի ու նրա փեսա Միքայել Մինասյանի տնամերձ բոստանի»։
Արդարադատություն ըստ Նիկոլ Փաշինյանի

Արդարադատություն ըստ Նիկոլ Փաշինյանի

Հունիս 18, 2012 00:49 Անդրանիկ Թևանյան. «Սերժ Սարգսյանը Նիկոլ Փաշինյանի միջոցով լեգիտիմացվեց, որովհետև վերջինիս օգտագործած բանաձևերը հնարավորություն են տալիս նախագահին ասելու, որ ինքը տասը զոհերի գնով Բաղրամյան 26–ում հայտնվելով՝ փրկել է Հայաստանը անարխիայի և «սամասուդի» ձգտող ուժերից»։

ՉԼ. «Անդերլեխտ»-«Բորուսիա»

Հոկտեմբեր 01, 2014 13:50